Quan điểm của Đảng về vai trò của KH&CN đối với sự phát triển của đất nước - từ Đại Hội VI đến văn kiện Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XII
cập nhật: 17/05/2017 10:13:40

Xác định rõ tầm quan trọng của khoa học, công nghệ, từ rất sớm, Đảng và Nhà nước ta đã thường xuyên quan tâm xây dựng tiềm lực phát triển khoa học, kỹ thuật và công nghệ.

           Các quan điểm của Đảng về khoa học và công nghệ được thể hiện cụ thể và phát triển qua mỗi thời kỳ, nhằm giải quyết các nhiệm vụ chủ yếu của cách mạng, đồng thời xây dựng tiềm lực khoa học cho những bước phát triển kế tiếp của đất nước.

Trước thời kỳ đổi mới, đất nước ta gặp rất nhiều khó khăn, cuộc khủng hoảng kinh tế - xã hội ngày càng trầm trọng, đang thách thức vai trò lãnh đạo của Đảng. Đại hội lần thứ VI của Đảng Cộng sản Việt Nam đã mở ra một bước ngoặt trong sự nghiệp cách mạng ở nước ta, Đại hội đã đề ra đường lối đổi mới toàn diện đất nước. Đại hội khẳng định khoa học, công nghệ là động lực thúc đẩy công cuộc đổi mới đất nước và chỉ rõ phương hướng hành động “nhằm trước hết phục vụ cho ba chương trình mục tiêu: lương thực - thực phẩm; hàng tiêu dùng và hàng xuất khẩu”.

Tháng 6 năm 1991, Đại hội Đảng Cộng sản Việt Nam lần thứ VII khẳng định quan điểm: “Khoa học và công nghệ, giáo dục và đào tạo phải được xem là quốc sách hàng đầu”; khoa học, công nghệ và giáo dục - đào tạo đóng vai trò then chốt trong toàn bộ sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội và bảo vệ Tổ quốc, “là một động lực của đất nước thoát ra khỏi nghèo nàn, lạc hậu, vươn lên trình độ tiên tiến của thế giới”.

 Hơn hai năm thực hiện Nghị quyết của Đại hội VII, đất nước ta đã đạt được những thành tựu quan trọng. Những thành tựu đó đã và đang tạo ra những tiền đề đưa đất nước chuyển dần sang một thời kỳ phát triển mới, thời kỳ tiến tới một bước công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước.

Đến Nghị quyết trung ương 2 khoá VIII, Văn kiện Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ IX, kết luận của Hội nghị trung ương 6 khoá IX; Văn kiện Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ X, XI một lần nữa Đảng ta tiếp tục thể hiện quyết tâm đưa khoa học và công nghệ vượt lên trên một bước tạo nền tảng để phát triển toàn diện nền kinh tế - xã hội. Đặc biệt trong Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội (bổ sung, phát triển năm 2011), khi bàn đến vai trò của khoa học, công nghệ hiện đại, Đảng ta nhấn mạnh: “Khoa học - công nghệ giữ vai trò then chốt trong việc phát triển lực lượng sản xuất hiện đại, bảo vệ tài nguyên môi trường, nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả, tốc độ phát triển và sức cạnh tranh của nền kinh tế.  [1]. Hội nghị lần thứ 6 Ban chấp hành Trung ương khóa XI của Đảng đã thông qua Nghị quyết mới về “Phát triển khoa học - công nghệ  phục vụ sự nghiệp CNH, HĐH trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế” cũng đã thể hiện rõ hơn điều đó. Ngoài ra, vai trò của khoa học, công nghệ hiện đại còn được thể hiện rõ trong Hiến pháp, pháp luật của Nhà nước. Khoản 1, Điều 62, Chương III, Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 2013 khẳng định: Phát triển khoa học, công nghệ là quốc sách hàng đầu, giữ vai trò then chốt trong sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.

Đến Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XII, Văn kiện đại hội tiếp tục khẳng định và phát triển những quan điểm trên với những nội dung cụ thể như sau:

Thứ nhất, Trong Văn kiện Đại hội XII của Đảng, lần đầu tiên khoa học, công nghệ được đưa vào một mục riêng (mục VI- Phát triển và ứng dụng khoa học, công nghệ), không gộp vào với các vấn đề khác như: Giáo dục đào tạo, văn hóa, môi trường như trong các Văn kiện Đại hội trước. Việc trình bày thành một mục riêng đã cho thấy tầm quan trọng của khoa học, công nghệ và nhận thức mới của Đảng ta về phát triển khoa học, công nghệ trong giai đoạn phát triển mới của đất nước.

Thứ hai, trong Văn kiện Đại hội XII, lần đầu tiên Đảng ta khẳng định: “Khoa học và công nghệ thực sự là quốc sách hàng đầu” [2] 

Trong Văn kiện Đại hội XII, khi thêm vào hai chữ “thực sự” trước cụm từ “là quốc sách hàng đầu”, Đảng ta muốn nhấn mạnh sự cần thiết phải phát triển khoa học, công nghệ, đặt ra yêu cầu phát triển khoa học, công nghệ của đất nước lên một tầm cao mới, khắc phục những yếu kém trong thời gian qua, coi đây là công việc trọng yếu và thường xuyên của toàn Đảng, toàn dân và toàn quân ta. Khoa học, công nghệ thực sự là quốc sách hàng đầu” cũng có nghĩa là mọi chủ trương, chính sách phát triển đất nước, phát triển kinh tế - xã hội cũng như bảo vệ Tổ quốc đều phải dựa vào khoa học, công nghệ và thực hiện bằng khoa học, công nghệ; khoa học, công nghệ phải đứng hàng thứ nhất và đi trước một bước trong mọi chính sách phát triển của Đảng và Nhà nước.

Thứ ba, khoa học và công nghệ là nội dung then chốt trong mọi hoạt động của tất cả các ngành, các cấp, là nhân tố chủ yếu thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và củng cố quốc phòng, an ninh.

Khoa học và công nghệ cung cấp luận cứ khoa học cho các quyết định từ chiến lược phát triển kinh tế - xã hội đến những vấn đề cụ thể như quy hoạch, kế hoạch, dự án đầu tư ở các cấp lãnh đạo của Đảng và Nhà nước. Thực tế trong những năm qua khoa học xã hội và nhân văn qua nghiên cứu lý luận cung cấp luận cứ khoa học cho việc hoạch định đường lối, chủ trương, chính sách, chiến lược phát triển kinh tế - xã hội, củng cố quốc phòng, an ninh trong các Đại hội của Đảng. Văn kiện Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XII của Đảng đã khẳng định: “ Phát triển mạnh mẽ khoa học, công nghệ, làm cho khoa học, công nghệ thực sự là quốc sách hàng đầu, là động lực quan trọng nhất để phát triển lực lượng sản xuất hiện đại,…" [3].

Thứ tư, phát triển khoa học và công nghệ gắn liền với bảo vệ, cải thiện môi trường sinh thái, bảo đảm phát triển kinh tế xã hội nhanh và bền vững.

Phát triển khoa học công nghệ làm cho của cải vật chất xã hội tăng lên nhanh chóng nhưng mặt trái là ô nhiễm môi trườnng, mất công bằng xã hội, tệ nạn xã hội gia tăng, suy thoái đạo đức, lối sống. Vì vậy, trong quản lý, phát triển, ứng dụng khoa học, công nghệ cần chú ý khai thác mặt mạnh, hạn chế mặt trái.

Phát triển khoa học, công nghệ; đẩy mạnh nghiên cứu và ứng dụng thành tựu khoa học và công nghệ, tạo bước đột phá năng suất, chất lượng và hiệu quả trong từng ngành, từng lĩnh vực của nền kinh tế; xoá đói, giảm nghèo, tạo nhiều việc làm, thực hiện công bằng và tiến bộ xã hội, đảm bảo phát triển nhanh và bền vững.

Nhìn lại chặng đường lịch sử lãnh đạo cách mạng và đặc biệt từ năm 1986 đến nay Đảng ta luôn nhận thức rõ vị trí, vai trò quan trọng của khoa học, công nghệ trong việc thúc đẩy phát triển kinh tế, nâng cao trình độ văn minh xã hội. Bởi lẽ đó, ở mỗi giai đoạn cách mạng cụ thể, Đảng có quan điểm thích hợp để chỉ đạo quản lý, phát triển, ứng dụng về khoa học, công nghệ nhằm huy động mức cao nhất các nguồn lực xã hội, đồng thời cũng chủ trương chuẩn bị đào tạo nhân lực khoa học và công nghệ cho giai đoạn sau, vì con người là yếu tố quyết định, vừa là mục tiêu vừa là động lực của sự phát triển.        

 

[1]  Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XI, Nxb CTQG, H.2011, tr.7

[2] Đảng Cộng sản Việt Nam (2016), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII, Văn phòng Trung ương Đảng, HN, tr.119

[3] Đảng Cộng sản Việt Nam (2016), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII, Văn phòng Trung ương Đảng, HN, tr.119-120

Trần Thị Huyền Nga

Trường Chính trị Trường Chinh tỉnh Nam Định

 

:: Tin khác
- Tiếp tục đẩy mạnh hoạt động khoa học công nghệ
- Nâng cao hiệu quả hoạt động khoa học công nghệ cấp cơ sở
- Hoạt động khoa học và công nghệ phục vụ phát triển kinh tế - xã hội
- Khoa học và công nghệ Nam Định - Lịch sử hình thành và phát triển
- Đại hội Đoàn TNCS Hồ Chí Minh Sở Khoa học và Công nghệ Nam Định lần thứ VIII, nhiệm kỳ 2017-2019
- Trao giải sáng kiến cải tiến kỹ thuật tỉnh Nam Định
- Hoạt động KH&CN cấp cơ sở năm 2016, triển khai công tác năm 2017
- Tổng kết cuộc thi sáng tạo Thanh thiếu niên, nhi đồng tỉnh Nam Định lần thứ IV - năm 2016
- Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Nam Định tổ chức Hội nghị dân chủ cơ sở năm 2016 phương hướng nhiệm vụ năm 2017
- Thuỷ canh, một kỹ thuật tự trồng rau tại nhà