Khoa học và công nghệ Nam Định - Lịch sử hình thành và phát triển
cập nhật: 18/04/2017 08:25:03

Ngày 18- 6 - 2013, tại kỳ họp thứ 5, Quốc hội khóa XIII đã thông qua Luật Khoa học và công nghệ, trong đó tại Điều 7 có quy định “ngày 18 tháng 5 hằng năm là Ngày Khoa học và công nghệ Việt Nam”. Đây là dấu ấn quan trọng nhằm khẳng định vai trò của KH&CN trong đời sống xã hội và tôn vinh đội ngũ cán bộ làm công tác KH&CN trong cả nước.

 Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Nam Định được thành lập từ năm 1964, tiền thân là Ban Khoa học - Kỹ thuật. Qua 50 năm xây dựng và trưởng thành, đã thực hiện tốt chức năng quản lý nhà nước về hoạt động khoa học và công nghệ, phát triển tiềm lực khoa học và công nghệ; tiêu chuẩn - đo lường - chất lượng sản phẩm; sở hữu hữu trớ tuệ, ATBX và hạt nhân… Toàn ngành đã có nhiều đóng góp thiết thực vào công cuộc đổi mới hoạt động KHCN, góp phần thực hiện thắng lợi các chỉ tiêu kinh tế - xã hội của tỉnh trong CNH-HĐH đất nước nói chung cũng như của tỉnh nói riêng. 50 năm qua, đặc biệt từ khi thực hiện công cuộc đổi mới do Đảng khởi xướng và lãnh đạo đến nay, cùng với các thành tựu đạt được trên các lĩnh vực, hoạt động KHCN đã cung cấp nhiều luận cứ khoa học làm cơ sở để hoạch định chiến lược phát triển của tỉnh, đồng thời tham gia giải quyết nhiều vấn đề về cấp bách do thực tiễn đời sống xã hội đặt ra; tiềm lực KHCN không ngừng được nâng lên; cơ quan quản lý nhà nước về KH&CN trên địa bàn ngày càng hoàn thiện, cơ chế quản lý không ngừng được đổi mới dần từng bước nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về KH&CN trên địa bàn.

Giai đoạn 1964 - 1975

          Năm 1964,  Ban Khoa học - Kỹ thuật tỉnh Nam Định được thành lập. Do hợp nhất tỉnh Nam Định và Hà Nam, năm 1965 đổi tên thành Ban khoa học kỹ thuật Nam Hà. Thời kỳ này, ngành KHCN tỉnh tập trung mọi nguồn lực phục vụ công cuộc xây dựng và bảo vệ miền Bắc xã hội chủ nghĩa, chi viện cho tiền tuyến lớn miền Nam chống lại Đế quốc Mỹ xâm lược. Đội ngũ cán bộ khoa học, đã vượt lên khó khăn gian khổ, hy sinh, đã có hàng ngàn sáng kiến cải tiến kỹ thuật phục vụ lao động sản xuất và chiến đấu như nghiên cứu lựa chọn và đưa vào cấy thử nghiệm tập đoàn giống lúa nông nghiệp 8, chân trâu lùn và một số giống lợn lai cho hiệu quả kinh tế cao… Đồng thời tiến hành nghiên cứu một số đề tài khoa học như ứng dụng kỹ thuật sản xuất nước giải khát, nước chấm; nhân giống khoai tây; luân canh ở vùng đồng màu thu được kết quả khả quan. Giai đoạn này vai trò khoa học kỹ thuật bước đầu đã được hình thành và dần phát triển.

Giai đoạn 1976 - 1992

Sau giải phóng miền Nam, đất nước hoàn toàn thống nhất, năm 1976 hợp nhất Nam Hà, Ninh Bình thành tỉnh Hà Nam Ninh. Thời kỳ này, ngành khoa học, công nghệ cùng cả nước triển khai Nghị quyết 37 và Nghị quyết 26 của Bộ chính trị nhằm khẳng định vai trò khoa học, công nghệ trong sự nghiệp phát triển kinh tế xã hội. Thực hiện chủ trương đó, ngành KHCN Nam Định đã triển khai nhiều dự án áp dụng kỹ thuật thâm canh tổng hợp và khảo nghiệm tạo được các tập đoàn giống lúa cho năng suất cao, có khả năng chống chịu sâu bệnh, thích nghi điều kiện thổ nhưỡng như giống IR1820, CR203, NN5, NN8... Thực hiện thâm canh gối vụ, chuyển đổi cơ cấu cây trồng góp phần đưa năng suất lúa của tỉnh từ 22,6 tạ/ha năm 1975 lên 32,22 tạ/ha năm 1991, sản lượng lương thực năm 1991 đạt 722.000 tấn. Thời kỳ này KHCN cũng đã tập trung nghiên cứu ứng dụng kỹ thuật tiến bộ vào  sản xuất công nghiệp – tiểu thủ công nghiệp tạo ra nhiều sản phẩm mới, vật liệu mới phục vụ phát triển của các ngành công nghiệp, giao thông vận tải, xây dụng, đánh bắt thuỷ hải sản và khai thác kinh tế ven biển ...

Giai đoạn  1993 - 1999

Năm 1993, Ban khoa học kỹ thuật được đổi tên thành Sở Khoa học, Công nghệ và Môi trường tỉnh Nam Định, có chức năng tham mưu giúp tỉnh quản lý Nhà nước về khoa học, công nghệ và bảo vệ môi trường. Trong 5 năm (1994 - 1999) ngành KH và CN tỉnh nhà đã tập trung thực hiện Nghị quyết 26 Bộ chính trị, Nghị quyết hội nghị Ban chấp hành Trung ương Đảng lần thứ hai (khoá VIII). Thời kỳ này, các đơn vị trong toàn tỉnh đã triển khai nghiên cứu, ứng dụng 101 đề tài, dự án khoa học phục vụ mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh, tạo ra nhiều loại giống cây trồng năng suất cao, các loại giống gia súc, gia cầm, mở rộng nuôi trồng thuỷ hải sản góp phần đa dạng giống cây trồng và vật nuôi, các biện pháp luân canh, thâm canh tăng vụ, chuyển dịch cơ cấu hợp lý trong sản xuất lương thực thực phẩm toàn tỉnh. Giai đoạn này, vai trò của KHCN và BVMT đã được khẳng định là động lực trong sự nghiệp công CNH-HĐH đất nước, đã góp phần quan trọng vào tăng trưởng kinh tế của tỉnh đưa năng suất lúa bình quân tăng từ 78,27 tạ/ha năm 1994 lên 117,7 tạ/ha năm 1999, sản lượng lương thực đạt từ 988 nghìn tấn năm 1994 lên 1.015 nghìn tấn năm 1999, sản lượng thuỷ hải sản năm 1999 đạt 31.800 tấn, sản xuất công nghiệp trong 5 năm tăng bình quân 13,5%. Từ những kết quả đó, năm 1999 ngành KHCN&MT Nam Định đã được Nhà nước tặng thưởng Huân chương lao động hạng Ba nhân dịp 35 năm thành lập ngành.

Giai đoạn  1999 - 2003

Thời kỳ này tập trung nghiên cứu cung cấp luận cứ khoa học để thực hiện thắng lợi 6 chương trình công tác trọng tâm về phát triển kinh tế - xã hội giai của tỉnh như:  Chương trình phát triển công nghiệp - tiêu thủ công nghiệp, kinh tế biển, nông, lâm nghiệp và xây dựng nông thôn mới  tỉnh Nam Định giai đoạn 2001 - 2005; Chương trình xây dựng Đảng, giải quyết việc làm, xoá đói giảm nghèo.

Đã phát triển mạng lưới quản lý KHCN tới 10 huyện, thành phố mà đầu mối là Phòng Công thương các huyện, thành phố, giúp UBND các huyện, thành phố trong tham mưu tư vấn xây dựng kế hoạch KHCN và thực hiện chức năng quản lý nhà nước về khoa học công nghệ tại địa phương một cách có hiệu quả, đặc biệt trong công tác quản lý đo lường - chất lượng và bảo vệ môi trường. Tăng cường hợp tác quốc tế về khoa học và công nghệ như hợp tác với Cộng hoà liên bang Đức, Trung tâm Văn hoá Việt - Nhật, Chính phủ Hà lan trong khuôn khổ dự án quản lý tổng hợp dải ven bờ... tạo mối liên kết thu hút nhân lực KHCN cũng như vốn đầu tư cho các nhiệm vụ KH-CN của địa phương.

Tháng 6-2003, Sở Khoa học Công nghệ và Môi trường được đổi tên thành  Sở KHvà CN, chức năng quản lý nhà nước về môi trường chuyển sang Sở Tài nguyên và Môi trường. Kể từ thời điểm này, Sở Khoa học và Công nghệ Nam Định có chức năng tham mưu, giúp UBND tỉnh quản lý nhà nước về khoa học và công nghệ bao gồm: hoạt động khoa học và công nghệ; phát triển tiềm lực khoa học và công nghệ; tiêu chuẩn, đo lường, chất lượng; sở hữu trí tuệ, ứng dụng bức xạ và đồng vị bức xạ; an toàn bức xạ và hạt nhân; các dịch vụ công trong lĩnh vực thuộc Sở quản lý trên địa bàn tỉnh theo quy định của pháp luật.

Giai đoạn 2004 đến nay

Thực hiện nhiệm vụ trong thời kỳ đổi mới, phục vụ công cuộc đẩy mạnh CNH -HĐH và hội nhập quốc tế ngày nay, khoa học và công nghệ đã có những bước tiến quan trọng về mọi mặt, đóng góp tích cực cho sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh. Trong 10 năm gần đây, hoạt KHCN đã đổi mới phương thức tổ chức, thực hiện nhiệm vụ khoa học và công nghệ, phát huy tính tự chủ của doanh nghiệp khoa học và bước đầu đã thiết lập được thị trường công nghệ với những trao đổi đặt hàng KHCN giữa cơ quan quản lý Nhà nước, nhà khoa học, doanh nghiệp và đại chúng nhân dân. Cùng với những đổi mới căn bản trong công tác quản lý KHCN của tỉnh, tiềm lực khoa học và cụng nghệ đó được tăng cường và có bước phát triển rõ rệt. Năm 2004 Sở KH và CN đã đầu tư xây dựng Trung tâm Công nghệ Thông tin tỉnh Nam Định trên diện tích 2.7 ha tại xã Lộc An, Tp Nam Định với đầy đủ trang thiết bị, nhân lực đáp ứng yêu cầu đổi mới, phát triển ứng dụng công nghệ thông tin vào công tác điều hành quản lý cho các cơ quan tổ chức trên địa bàn tỉnh. Năm 2014 Trung tâm Công nghệ Thông tin tiếp tục được UBND tỉnh đầu tư điều kiện nâng cấp thành Trung tâm dữ liệu tỉnh Nam Định theo chương trình hợp tác phát triển CNTT giữa thành phố Hồ Chí Minh và tỉnh Nam Định, dự kiến với tổng kinh phí 75 tỷ đồng. Đồng thời đầu tư xây dựng Trung tâm Ứng dụng tiến bộ KH và CN trên diện tích 1,5 ha gồm nhà làm việc, 504m2 nhà lưới hiện đại điều tiết nhiệt độ, ánh sáng, 1.800 m2 hồ điều hoà và các công trình phụ trợ khác được thiết kế hiện đại đáp ứng nhu cầu làm việc, nghiên cứu và sản xuất thử nghiệm trong điều kiện tốt nhất và chuyển giao những tiến bộ KHCN vào sản xuất như: sản xuất chế phẩm vi sinh phục vụ xử lý rỏc thải, giống nấm, sản xuất thương phẩm lan hồ điệp…; Năm 2009, Sở KH và CN đã đầu tư xây dựng Trung tâm hiệu chuẩn thử nghiệm 7 tầng với diện tích sử dụng 2100 m2, để hoàn thành tốt chức năng quản lý nhà nước về tiêu chuẩn đo lường chất lượng, và đầu tư trang thiết bị đo lường, hiệu chuẩn, thử nghiệm cho nhằm nâng cao tiềm lực công tác TĐC, đáp ứng yêu cầu quản lý chất lượng hàng hóa, hiệu chuẩn, thử nghiệm cơ hóa lý và tham gia vào công tác trọng tài thương mại. Bên cạnh đó, Sở KH và CN đã làm tốt công tác tham mưu xây dựng áp dụng HTQLCL theo TCVN ISO 9001:2008 tại các cơ quan hành chính nhà nước. Đến nay, trên địa bàn tỉnh đó có 37 đơn vị đó được cấp giấy chứng nhận hệ thống quản lý chất lượng phự hợp tiờu chuẩn TCVN ISO 9001:2008. Những thành tựu khoa học và công nghệ trong những năm gần đây dã gúp phần quan trọng giải quyết các vấn đề bức xúc do thực tiễn đặt ra trong hầu hết các lĩnh vực phát triển của tỉnh Nam Định. Tiêu biểu trong lĩnh vực nông nghiệp là đã tạo được nhiều giống cây trồng mới năng suất cao, chất lượng tốt, có khả năng chống chịu sâu bệnh, thay thế giống nhập ngoại, góp phần đảm bảo an ninh lương thực và đẩy mạnh xuất khẩu. Trong thủy sản đó tạo được các nguồn giống sinh sản nhân tạo, chất lượng tốt (giống cá, tôm, tu hài, ngao, các loại hải sản có giá trị kinh tế cao), cải tiến quy trình canh tác, nuôi trồng thủy sản, thu hoạch và chế biến, góp phần nâng cao thu nhập cho người nông dân. Trong sản xuất công nghiệp, KHCN đó giúp doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh lựa chọn hướng đi đúng về công nghệ, cải tiến, đổi mới công nghệ để nâng cao sản xuất. Đổi mới công nghệ trong các ngành công nghiệp đã góp phần làm cho sản xuất công nghiệp và toàn bộ nền kinh tế của tỉnh có những bước tăng trưởng rõ rệt trong những năm qua.

Song song với phát huy nội lực, Sở KH&CN đẩy mạnh hợp tác quốc tế về KHCN. Trong đó phối hợp với các chuyên gia đến từ CHLB Đức tổ chức hội thảo quốc tế “Quản lý nước thải bền vững tại tỉnh Nam Định”; Hội thảo “Khoa học Công nghệ góp phần phát triển Nông nghiệp bền vững tại tỉnh Nam Định” đã đánh giá hiện trạng sản xuất nông nghiệp; định hướng phát  triển nông nghiệp; đề ra các giải pháp ứng dụng cho các ngành sản xuất nông nghiệp của tỉnh theo hướng phát triển bền vững; Hội thảo “Nâng cao chất lượng đề xuất các nhiệm vụ Khoa học và Công nghệ tỉnh Nam Định” với sự tham gia của các nhà khoa học, nhà quản lý và các doanh nghiệp... Đồng thời cử một số cán bộ của Sở sang học tập, công tác tại CHLB Đức, Hàn Quốc, Trung Quốc…

Những nỗ lực của các thế hệ cán bộ, công chức, viên chức ngành KH và CN trong 50 năm qua đã được Đảng bộ, Chính quyền và nhân dân tỉnh Nam Định ghi nhận, góp phần đáng kể trong việc thực hiện thắng lợi nhiệm vụ phát triển kinh tế-xã hội, đưa tỉnh Nam Định phát triển vượt bậc trở thành trung tâm kinh tế, chính trị vùng Nam Đồng bằng Sông Hồng./.

Văn phòng Sở KH&CN tổng hợp

:: Tin khác
- Tiếp tục đẩy mạnh hoạt động khoa học công nghệ
- Đại hội Đoàn TNCS Hồ Chí Minh Sở Khoa học và Công nghệ Nam Định lần thứ VIII, nhiệm kỳ 2017-2019
- Trao giải sáng kiến cải tiến kỹ thuật tỉnh Nam Định
- Hoạt động KH&CN cấp cơ sở năm 2016, triển khai công tác năm 2017
- Tổng kết cuộc thi sáng tạo Thanh thiếu niên, nhi đồng tỉnh Nam Định lần thứ IV - năm 2016
- Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Nam Định tổ chức Hội nghị dân chủ cơ sở năm 2016 phương hướng nhiệm vụ năm 2017
- Thuỷ canh, một kỹ thuật tự trồng rau tại nhà
- Khoai tây Nam Định tăng giá nhờ công nghệ
- Ghi nhận từ Cuộc thi Sáng tạo thanh, thiếu niên, nhi đồng lần thứ IV
- Bộ trưởng bộ Khoa học và Công nghệ đã thăm và làm việc với sở Khoa học và Công nghệ Nam Định